Cassandra Oostrom Inspiratie vandaag, 10:33

Leestijd: 4 minuten

Onderzoek onder 31.044 volwassenen: wie na 12.00 uur ontbijt, leeft gemiddeld 2,46 jaar korter

Wie pas na 12.00 uur voor het eerst eet, heeft mogelijk een opvallend gezondheidsrisico. Onderzoekers zagen bij 31.044 Amerikaanse volwassenen 29 procent meer sterfte. Toch hoef je je late ontbijt niet meteen te schrappen: oorzaak en gevolg zijn niet bewezen.

Voor het onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift European Journal of Clinical Nutrition, werden gegevens gebruikt van 31.044 Amerikanen van 40 jaar en ouder. Zij deden tussen 1999 en 2018 mee aan een groot gezondheidsonderzoek en rapporteerden wat ze gedurende 24 uur aten en dronken, inclusief de tijdstippen. 

De onderzoekers keken vervolgens naar het eerste moment waarop iemand na 04.00 uur calorieën binnenkreeg. Dat hoefde dus niet per se een traditioneel ontbijt met brood, yoghurt of eieren te zijn. Ook een ander calorierijk drankje of hapje kon als eerste maaltijd tellen. De deelnemers werden gemiddeld 8,6 jaar gevolgd. In die periode overleden 7129 mensen, van wie 2259 aan hart- en vaatziekten.

Na 12.00 uur eten hangt samen met 29 procent hoger sterfterisico

Toen de onderzoekers de tijdstippen naast de sterftecijfers legden, zagen ze een opvallend patroon. Mensen die hun eerste maaltijd tussen 07.00 en 08.00 uur aten, dienden als vergelijkingsgroep. Wie tussen 08.00 en 10.00 uur begon met eten, had een 10 procent hoger risico om gedurende de onderzoeksperiode te overlijden.

Bij een eerste maaltijd tussen 10.00 en 12.00 uur was dat verschil 19 procent. Wie pas na 12.00 uur voor het eerst calorieën binnenkreeg, had een 29 procent hoger risico. Bij overlijden aan hart- en vaatziekten was het verschil nog groter. Mensen die pas na het middaguur begonnen met eten, hadden een 46 procent hoger risico op cardiovasculaire sterfte dan degenen die tussen 07.00 en 08.00 uur hun eerste maaltijd nuttigden. Volgens berekeningen van de onderzoekers ging laat beginnen met eten op 50-jarige leeftijd bovendien samen met een gemiddeld 2,46 jaar kortere levensverwachting.

Ook laat avondeten valt op: 27 procent hoger sterfterisico na middernacht

Ook het tijdstip van de laatste maaltijd bleek samen te hangen met sterfte, maar daar was het verband minder eenvoudig. Vergeleken met mensen die tussen 19.00 en 20.00 uur stopten met eten, hadden mensen die vóór 19.00 uur hun laatste calorieën binnenkregen een 13 procent hoger risico op overlijden. Bij mensen die na middernacht nog aten, lag het risico 27 procent hoger.

In de berekeningen lag het laagste risico rond 20.00 uur. Dat betekent volgens de onderzoekers nadrukkelijk niet dat iedereen voortaan stipt om acht uur ’s avonds zijn laatste hap moet nemen. Zo bleken mensen die heel vroeg stopten met eten gemiddeld ouder te zijn, minder vaak te eten en vaker al gezondheidsproblemen te hebben.

Biologische klok kan verband tussen laat eten en gezondheid verklaren

Een mogelijke verklaring voor de resultaten is onze biologische klok. Eten is namelijk een van de signalen waarmee het lichaam zijn dagelijkse ritme regelt. Heel laat eten zou dat ritme kunnen verstoren en gevolgen kunnen hebben voor onder meer de verwerking van glucose en vetten.

Dieronderzoek laat eveneens zien dat het tijdstip van eten invloed kan hebben op onder meer vetopslag en de biologische klok van verschillende organen. Of dat ook daadwerkelijk verklaart waarom in dit onderzoek verschillen in sterfte werden gevonden, is nog niet duidelijk.

Moet je nu vroeger ontbijten? Onderzoekers waarschuwen voor die conclusie

Niet per se, blijkt uit het onderzoek. De onderzoekers waarschuwen dat uit de studie geen oorzaak-gevolgrelatie kan worden vastgesteld. Het kan bijvoorbeeld ook andersom werken. Mensen met gezondheidsproblemen, slechte slaap of afwijkende werktijden kunnen later gaan eten. Ook ploegendiensten en sociaaleconomische omstandigheden kunnen een rol spelen. Daarnaast werd het eetpatroon van deelnemers voornamelijk bepaald aan de hand van wat zij op één dag hadden gegeten. Dat hoeft natuurlijk niet representatief te zijn voor iemands eetpatroon gedurende meerdere jaren.

Volgens onderzoeker Zhilei Shan moeten mensen hun eetpatroon daarom niet drastisch aanpassen op basis van deze resultaten. Een laat ontbijt kan volgens hem beter worden gezien als een mogelijke aanwijzing voor een verhoogd gezondheidsrisico dan als bewezen oorzaak daarvan.

Onderzoek bij 9 supermarkten: plantaardige boodschappen zijn tot 30 procent goedkoper